Zuidwest

In 1492 zeilde Christofel Columbus met drie schepen naar de  West: De Santa-Maria( het vlaggenschip), de Niña en de Pinta. De  "ontdekking"van Columbus in 1492 van zijn Amerika, waarbij hij de bewoners abusievelijk Indianen noemde omdat hij meende Indie bereikt te hebben was de aanzet voor de Spaanse verovering en hegonomie in het Caraibisch gebeid, Midden- en Zuid-Amerika.
Het Zuid-Oosten en Zuid-Westen van de Verenigde Staten waren de eerste gebieden die door de Spanjaarden werden aangedaan op zoek naar Goud. Ze geloofden de mythe van de Zeven Gouden steden van Gibola. Ze verspreidde drie kwalijke zaken:
Medogenloze genocide, opdringerig Katholisisme en besmettelijke ziektes.
Een aantal bekende avonturiers waren behalve Cortez en Pizarro: Hernando de  Soto, Francisco Coronado ,Camuscado, Luis de Carvajal en Castano de Sosa.
In 1680 deden de Pueblo indianen met succes een poging om deSpanjaarden te verdrijven.Ze kwamen in opstand onder hun leider Popé.  Helaas kwamen de Spanjaarden later weer terug met nog meer geweld.

]columbus      pope

Cristofel Columbus                                   Popé
santamaria
Santa Maria
nina
De Niña

Dit Hopimeisje heeft de haardracht van een ongetrouwde schone. De Hopi waren een bekend volk onder de Pueblo-indianen. Zij bewoonden permanente dorpen opgebouwd uit Adobe-huizen. Adobe is een gedroogde kleitegel. Vroeger werden de dorpen in rotsopeningen gebouwd of bovenop een plateau in dit land van tafelbergen en cactuswoestijn.
Later werden de dorpen kleiner en op vlakker grond gesitueerd. Elke stam droeg de naam van de pueblo(zie afbeelding). De Puebloindianen hielden zich met landbouw bezig. Met name maïs en katoen waren de voornaamste gewassen. Daarnaast werd er nog wel incidenteel gejaagd.
Aan de rand van het gebied woonden de primitiever wonende volken van b.v. de Mohave of Papago.
Tussen deze volken leefden twee nomadenvolken, die verwant waren aan elkaar. Deze relatieve laatkomers (15e eeuw), de Apache en Navaho, kwamen oorpronkelijk uit het noorden.
Ze hielden zich bezig met roof van, soms handel met de Pueblobewoners. Later namen ze wat landbouw. over. Verder jaagden ze op o.a. herten en konijnen. Ze verzamelden o.a. cactusvruchten.
In het prairiegebied volgden de Apache een zelfde leefwijze als de prairieindianen.

hopigirlwithjar

Hopimeisje
cochiti pueblo danser

Cochiti Pueblo danser

havasupai

Havasupai

Hopi man

Hopi man

chiricahuaapache3

Benito, Chiricahua Apache

apachebraveonhorse

Apacheruiter

mescalero

Mescalero

De Apache

Zij kwamen rond 1400 uit het noorden. In Canada leven stammen die dezelfde taal spreken: Athapaskan. Ze vestigden zich tussen de Pueblo-indianen samen met de Navaho in het Zuidwesten van de Verenigde Staten. De bekendste stam is de Chiricahua-Apache
In het westen woonden de minder in het oog springende Western-Apache.
In het prairiegebied aan de rand leefden de Lipan-Apache, de Jicarilla, de Mescalero en Kiowa-Apache. Je ziet aan de tekening hiernaast dat die veel van de prairiecultuur overnamen. Hun voorgangers waren oa. de Faraons, Padoucas, Gattackas, Teyas, Cantsi en nog wat kleine groepen uit de tijd van de Spanjaarden. Zij werden ook wel de Querechos(Bizonvreters) genoemd. Vanaf 1700 werden ze door met name de Commanche naar het zuiden en zuid-westen gedreven. De Faraons gingen op in de Mescalero's. De Gattackas in de Kiowa-Apache en de Cantsi in de Lipan. De naam Texas komt ongetwijfeld voort uit de Teyas.

De Apache hebben enkele beroemde leiders voortgebracht:Mangas Coloradas, Cochise,Victorio en Geronimo Mangas Coloradas vocht al in 1835 eerst tegen de Mexicanen en toen tegen Amerikaanse scalpenjagers. Een groot deel van zijn stam, onder leiding van Juan Jose,werd onder valse voorwendsels uitgenodigd op een feest in Santa Rita en afgeslacht door "Don Santiago" en zijn jagers. Mangas Coloradas nam wraak, alle jagers vonden uiteindelijk de dood in de woestijn. ( zie ook hieronder)

westernapagandancers
Apache Gan-dansers.
Indianen onder leiding van een medicijnman of shaman verkleedden zich vaak als berggeesten of -goden teneinde bescherming af te roepen voor het volk. Hierbij werden vooral maskers gedragen met daaarbovenop een nogal ingewikkelde stellage van symbolen. Dood, ziekten, ellende konden overgebracht worden door de kwade geesten. De berggeesten werden Gan genoemd. Op deze afbeeldingen zie je de uitbeeldingen door de Western-Apache en rechts die van de Chiricahua's.
gandansers2

gandanser

Ook Cochise(Choconen)was slachtoffer van verraad door de Amerikaanse luitenant Bascombe, nadat hij vals werd beschuldigd van de kidnapping van Mickey Free,Felix Ward was zijn echte naam,(in werkelijkheid door een band van de  Western Apache). Zijn oorlog tegen de Amerikanen begon in 1862 en duurde tot 1871. In 1872 stierf Cochise in het reservaat. Cochise was getrouwd met een dochter van Mangas Coloradas (Rode Mouwen). Deze vocht al met de mexicanen samen met Cuchillo Negro rond 1835. Na de lafhartige moord  in Santa Rita op zijn stamgenoten onder Juan Jose door Amerikaanse scalpenjagers nam hij wraak en maakte jacht op hen tot er geen meer over was. In het begin van de de oorlog regen de Amerikanen werd Mangas op zijn beurt verraden en vermoord . Zijn hoofd werd gekookt in een zwarte pot, omdat men zijn schedel wilde meenemen als trofee. Mangas behoorde tot de Mimbrenjos (Warm Springs), ook wel Coppers (Kopermijn Apache) genoemd vanwege het werk in de Mexicaanse kopermijnen. De Mimbrenjos zijn een onderstam van de Chiricahuas. Zij noemen zichzelf de Chihenne.
Victorio brak later uit na slechte behandeling van de Apache in het reservaat. Hij sneuvelde in een gevecht tegen Mexicaanse soldaten. Daarna was het de beurt aan Geronimo ( Bedonkohe ), die een aantal malen uitbrak Geronimo vocht vooral een bittere strijd tegen de Mexicanen, die ooit zijn familie hadden uitgemoord.
Hij gaf zich pas in 1886 over aan Generaal Miles.
Met hem streed de zoon van Cochise: Naiche. Na de gevangenis in Florida werd Geronimo naar Fort Sill(dat ligt in Indian Territory) gebracht. Hij stierf daar in 1909 in zijn kamp.

Er wordt wel eens vaak gewezen op de wrede manier van vechten van de Apache. Het waren natuurlijk verbeten guerilla-strijders, meesters in het verstoppen en verdwijnen zonder gevonden te worden. En dan ineens uit het niets vielen ze aan om dan  weer snel onzichtbaar te maken. Voorbeeld van een wrede behandeling was bv. het insmeren van hun slachtoffer met honing en de mieren op hem afsturen. Of de oogleden vastnaaien zodat het slachtoffer in de brandende zon moest blijven kijken. En dames: als een vrouw vreemd ging werd haar een stuk van de neus afgesneden zodat ze en getekend was en niet meer aantrekkelijk voor andere mannnen. Hun respect voor paarden was er wel maar in noodsituaties werd het paard gedood en hun vlees opgegeten. Vergeet niet dat de Apaches al 400 jaar te maken hadden met de wreedheden van Spanjaarden en later Mexicanen. Een droge, gevaarlijke woeste omgeving vroeg ook om gehardheid. Indiaanse jongens werden al getraind in die hardheid. Ze nemen een slok water in de mond en mogen dat niet doorslikken tijdens een lange afstand rennen door de woestijn. En zo waren er meer "Spartaanse"trainingen.

Stammen.

Hier even een verduidelijking: de Pueblo-indianen worden hier aangegeven als een eenheid met een bepaalde taal: b.v. Tiwa. De onderverdeling zijn de dorpsnamen. Ik geef de verdeling niet bij alle namen:dat wordt te veel van het goede. Bij de Apache kunnen we zelfs nog verder gaan naar een verdeling in bands(als voorbeeld: de Chiricahua-Apache).

chiricahuagroep

cochise167

Cochise 


mangascoloradas18

Mangas Coloradas

     Pueblo-indianen

  1. Northern Tiwa
    • Taos Pueblo
    • Picuris Pueblo
  2. Tewa
    • San Juan Pueblo
    • Santa Clara Pueblo
    • San Ildefonso pueblo
    • Nambe Pueblo
    • Pojoaque Pueblo
    • Tesuque Pueblo
    kachina danser
  1. Jemez
  2. Southern Tiwa
  3. Tano
  4. Pecos
  5. Laguna
  6. Acoma
  7. Piro
  8. Tompiro
  9. Hopi
  10. Zuni
zuni armbanden





diegona

Gov.Diego-Narango 

vanSanta Clara Pueblo

santaclara
san ildefonso

San Ildefonso

pojoaque

Pojaque
hopibrave

Hopi krijger

apachevrhaar

Apachevrouw

     Overige stammen

  1. Apache
    • Lipan Apache
    • Jicarilla Apache
    • Mescalero Apache
    • Western Apache
    • Chiracahua Apache
      • Bedonkohé
      • Nedhni
      • Chihenne
      • Choconen
      w.apache moccasin

alchesay
Alchesay: Western

Apache
  1. Navaho
  2. Mohave
  3. Havasupai
  4. Walapai
  5. Yavapai
  6. Maricopa
  7. Papago
  8. Jumano
  9. Toboso
  10. Tarahumara
  11. Seri
  12. Mayo
  13. Tepehuan
  14. Zacatec
  15. Yuma
 papago basket dienblad


eskimizin
Eskimizin, Aravaipa
navaho1880kl

Navaho

yuma16Yuma

garfieldjicar

Jicarilla Apache 

Chief  Garfield

navpapoose16

Navaho vrouw met kind
apachestel

Apache stel

waitforsnakeracerPueblojongen wacht op de terugkeer van Slangenracer
navaho

Navaho jongeman

jicarilla

Jicarilla meisje

mescalero

Mescalero

zunigovernor

Zuni

navahojongenoud

Navaho jong en oud

De oude culturen.

Een van de oudere culturen in dit gebied zijn de Hohokam , Mogollon en de Anazasi. De Hohokam ontwikkelde zich vanaf ongeveer 750 tot 1450 na Chr.
De Hohokam vinden we meer in het westen, de Anasazi in het Noorden en De Mogollon in het zuiden van dit gebied.

Over de woningen in dit gebied valt heel wat te vertellen. Wat dat betreft zijn er hier monumentale bouwwerken te vinden De ouden zoals de Anazasi bouwden hun adobe woningen in rotswanden. Zoals hier het Cliff-Palace. Anderen bouwden gigantische dorpen op een plateau. We denken hieraan het historische Pueblo Bonito.
De latere pueblo's zijn wat kleiner. een voorbeeld daarvan is de Taos-Pueblo. Vroeger zaten de openingen vooral in het dak. Door uit stammen gekerfde ladders op te halen kon men de uit gestapelde huizen bestaande vesting goed verdedigen. De ronde ondergrondse vergader- en of seremonieruimtes noemen we Kiva's. De Navahos maakten de Hogan, een stevige hut van boomstammen en bedenkt met zand.
Van de Apache is de Wickiup bekend, maar de Prairie- Apache zoals Lipan en Jicarilla bewoonden Tepees. De Mescalero hadden beide woonvormen.

speerpunten2

mesaverde1

Mesa Verde, Cliff-Palace!

hohokamnoble

Hohokam
bonito

Pueblo Bonito

taospueblo

Taos-Pueblo van de Northern Tiwa

Hopidorp

Hier zien we een reconstructie van een Hopi-dorp, bestaan uit adobehuizen. Bekende dorpen zijn Oraibi en Walpi.  Adobe is te vergelijken met de tichelstenen vroeger in Egypte. In de zon gedroogde of gebakken kleitegels vermengd met stro. Stro is hier afkomstig van de maisvelden. Je ziet er één rechtsboven op de achtergrond.
Het dorp is bovenop een rots gebouwd. In roeriger tijden bestond de toegang tot de woningen boven alleen uit de houten trappen, die men bij een belegering door bv. Navaho’s of Apaches terug kon trekken. De stenen trappen zijn uit later tijd. Links midden zien we de opening van de Kiva (zie elders).
Van links naar rechts: een medicijnman en een beoefenaar van de Slangendans met een trommelslager klaar om te oefenen. Op de voorgrond zoen we twee voorbeelden van Kachina maskers die bij andere dansrituelen worden gebruikt
Een paar jongens die op een verhoging van de omgeving genieten. Bij warme temperaturen droegen zij vaak geheel geen kleding.
Twee Hopi- vrouwen. De linker heeft de haardracht van de ongetrouwde of maagdelijke schoonheid. De rechter is een getrouwde vrouw (omwikkelde vlechten). De kleding bestaat uit een tuniek die over één schouder wordt gedragen en de bekende witte beenwindsels. Voorts zien we hier en daar ook wat aardewerk. En indiaanse dekens ( heel vaak van Navaho makelij door handel verkregen).
Mannen zijn op weh naar de maisvelden beneden met een soort primitieve seizen en of graafstokken. De boemerangs dienen om konijnen te verjagen of worden ook bij de konijnenjacht gebruikt. De mannen droegen of alleen een lendendoek of een skirt met sjerp en al of niet een hoofdband.

hopivillage

Hopidorp
Mutsendag bij de Hopi

Als de mannen erop uit zijn om bv op jacht te gaan of op
het land werken dan is het natuurlijk heerlijk thuis op de mutsendag.
MAnden vlechten, potten vervaardigen en bakken, voedsel bereiden. Brandhout verzamelen. Lekker tutten met het haar en natuurlijk de laatste roddels.Wie van de dames zijn nog niet aan de man?

hopimutsen
hogan montezumacastle

Hogan                                                    Montezuma Castle (1300)

wickiup

Wickiup

zuidwestart1          zuidwestart5

Kleine pueblo                                       San Ildefonso danseres
zuidweststart2       zunivrouwmetpotdef   
Zuni Godenbeeldje    Zunivrouw met potten
pueblo-bizondans   hopidancer15Bizon-dans  Hopi en Oakland                  Hopi-dancer (Corndans?) zuidwestaardewerk

Aardewerk van Pima, Hopi en Zuni

Kachina

Om er zeker van te zijn dat de oogst van maïs, bonen,pompoen en katoen goede resultaten opleverde werd de gunst van de geesten gezocht. Dat gebeurde door de Kachinadansers. Met kostuums in verschillende stijlen
werd regelmatig gedanst.
Om kinderen al vroeg te laten wennen aan deze rituelen, kregen zij de dansers in de vorm van een pop. De dansers bezochten de kinderen
om te kijken of ze zich goed hadden gedragen.
Zoniet dan werden ze gestraft (ons Sinterklaaseffect).
Tijdens de dans die met ratelaars werd begeleid traden ook vaak clowns op. Behalve deze beslommeringen moesten zij ook nog regelmatig de konijnen van de velden jagen.
Dat deden ze met een
boomerang- achtig voorwerp.

kachinaspotl

Kachinapoppen

navahodeken

Geweven Navaho deken

navahozilver

Navaho zilverwerk

Weven

Van de pueblo-indianen leerden de Navaho de weeftechniek. De Pueblo-indianen zelf droegen ook katoenen kleding;de dames hadden een jurk
en de heren een kilt.
Het resultaat bij de Navaho waren prachtige dekens met allerlei patronen. De Navaho werden ook befaamd om hun zilverwerk, ingelegd met turquois in sieraden van de Spanjaarden leerden ze ook wat: de schapenteelt.
Door zowel de Navaho
als de Pueblo-indianen werd dus ook op den duur wol verwerkt in het weefwerk.
papagovrouw

Papago vrouw

tarahumara

Tarahumara

mojavevrouw

Mojavevrouw
karankawa's
Karankawa's
papagohutten

Papago-hutten

Maricopa vrouwen

maricopavr

serivr

Serivrouw met tatouages

oldmohave

Oude Mohaveman

Papago

Een van de primitievere stammen die tussen Apaches en Pueblo-indianen, woonden waren de Papago. Ze leefden meestal in eenvoudige hutten. Ze hadden gedeeltelijk wat landbouw overgenomen van de Pueblo-indianen. De vrouwen van deze stam droegen vaak gevlochten manden of versierde potten op hun hoofd. Het hoofd werd dan weer vaak omwikkeld met stof.

Maricopa
Maricopa vrouwen besteedden veel aandacht aan hun haardracht. Ook deze indianen leefden net als de Papago, Jumano en Toboso heel primitief.

Tarahumara en Seri
Op Mexicaans grondgebied, maar wel tot de Zuidwest cultuurgroepen behoren o.a. ook de Seri, die aan de kust woonden en dus veelal van visvangst leefden. Ze staan bekend om hun tatouages.
Wat meer in het berggebied leven de Tarahumara.
Met name de laatste stam werd ook al eens het slachtoffer van skalpenjagers en probeerde en probeert zo goed als kan een geisoleerd bestaan te hebben.
De Tarahumara zijn bekend als pakweg de snelste hardlopers met een groot uithoudingsvermogen en grotendeels barrevoets lopend door ruig terrein.
Ze hebben zich ook gemeten met gerenommeerde hardlopers vanuit diverse landen in de wereld.

De Karankawa's  woonden aan de golf van Mexico ten zuiden van Texas.  Het klimaat daar was te vergelijken met dat in Florida. Ook hier is de kleding dus schaars.

Tarahumara hardloper
tarahumararunner

Beroemde namen.

Popé
Al in 1680 horen we van een verzet van Pueblo-indianen tegen de overheersende Spanjaarden.Al vanaf de komst van Fransiscus Coronado (1540) en later Chamuscado (1581-82) werden de Pueblo indianen regelmatige lastiggevallen. Onder leiding van Popé van de San Juan Pueblo kwamen ze in opstand. Hoe hij er uit heeft gezien weten we niet. Hij slaagde er wel in de Spanjaarden een tijdje weg te houden. Helaas kwamen ze in de 18e eeuw in grote getale terug.

Manuelito
Hij was de grote leider van de Navaho toen deze werden gedwongen hun grondgebied te verlaten.
Kit Carson kreeg de opdracht in 1862 van generaal Carleton. Hij probeerde de Navaho zover te krijgen door hun schaapkuddes en akkers te vernietigen. Uiteindelijk werden de Navaho's weggevoerd naar het Bosque Redondo reservaat. Manuelito bleef voor de belangen van zijn volk opkomen. In 1868 reisde hij daarvoor naar Fort Sumner. De Navaho mochten weer terug naar hun eigen gebied.Manuelito werd aangewezen als hoofdman van alle Navaho. Dat bleef hij tot 1885. Tot op vandaag de dag ligt het reservaat(het grootste van de VS) nog steeds op het oude grondgebied. Ze moeten wel een deel van het reservaat met de Zuni delen.

Victorio, Chato, Loco en Mangas en Nana

Victorio was min of meer de opvolger van Mangas Coloradas (zie boven) voor wat betreft de Chihenne(Mimbrenjo's of Coppers)
Victorio ontvluchtte de erbarmelijke toestanden in het reservaat. Hij sneuvelde in een
gevecht tgen de mexicanen. ( zie boven). Nana, een Mimbenjo hoofdman was één van zijn aanhangers evenals Benito (zie boven).
In eerste instantie vocht Chato(Mescalero Apache) onder Cochise nog tegen de Amerikanen. Later diende hij zich aan als verkenner voor het leger bij generaal Crook, evenals scouts zoals "Peaches". Dat laatste was een bijnaam vanwege zijn jongensachtige verschijning. Geronimo trok ook een tijd op met Juh een Nedhni hoofdman. Crook slaagde er niet in Geronimo( Bedonkohe ) te pakken te krijgen. Het gelukte generaal Miles, samen met luitenant Gatewood, die er overigens niet voor werd gehonoreerd, uiteindelijk wel in 1886. Maar Miles kende geen pardon en stuurde Geronimo naar de gevangenis in Florida. Loco en Mangas
( zoon van Mangas Coloradas) waren de opvolgers van Victorio. Loco ging met een deel terug naar het reservaat. Mangas werd gevangen genomen en evenals Geronimo en Naiche naar  Florida gestuurd.

                                         
Tsisnah
victorio       tsisnah17           
    Victorio                                                             


                                                     loco
                                                   Loco                

ouray

Geronimo en Naiche gevangen       

geronimo              peachesWM

Geronimo                                                          " Peaches", White Mountain                                                                           Apachescout

      oldjeronimo                                          Old Geronimo           
monumentvalley

Monument Valley in het Navaho reservaat
manuelito166

Manuelito

mangaszoon

Mangas

Chato

chato17

naiche17

Naiche

nana

Nana






tarahumaraloper

Kleurplaat         Tarahumara hardloper

 Indianen in het nieuws in de 20e eeuw

 Op 17-05-1986 meldde NRC Handelsblad  een 100
 jarige stammenoorlog tussen de Navaho en de Hopi.
 Het Navaho reservaat omgrensde het kleinere  Hopigebied en omdat de Navaho een grote  meerderheid
 vormde dreigde hjet kleine reservaat steeds meer te  verschrompelen. In 1974 werd in de Resettlement  Act het land herverdeeld. Hopi's op Navahogrond  moesten  verhuizen en vice versa!
 Dat leidde tot veel onrust bij de stammen. De Hopi's  klaagden er toch al over dat de Navaho's in historische  tijden de Hopidorpen regelmatige plunderden. Aldus
 Hopi-leider: Ivan Sidney.
 De Navaho's kregen van het Congress steeds wat extra  land toegewezen.
 De toenmalige president Ronald Reagan benoemde  William Clark tot bemiddelaar. Overigens met weinig  resultaat.
 Het conflict heeft nog heel wat voeten in de aarde  gehad. beide stammen stonden in hun recht. De Hopi  wilden hun grondgebied behouden en de Naho wilden  niet steeds verdreven worden. Ook in Den Haag werd gedemonstreerd bij de Amerikaanse ambassade tegen de gedwongen deportatie van de Navaho.
Volgens de indianen spelen de vondst van uranium en steenkool in dit gebied ook een balangrijke rol bij de Amerikaanse overheid.
 Momenteel is het weer wat rustiger in het reservaat.

In 1974 wordt er fel geprotesteerd door de indianen na de mishandeling en moord op Herman D. Benally en zijn neef John Harvey. Ze werden gevonden bij Farmington met ingeslagen schedels.
Twee jongeren schepten op over hun aandeel en werden gearresteerd. De indianen protesteerden vooral omdat het vaker voorkwam dat de Navaho's werden beroofd en mishandeld door jongeren.

Heden: Nog altijd hebben de Tarahumara de beste renners in de wereld,die zich kunnen meten met menig topsporter.Er worden nog geregeld wedstrijden gehouden.
Ze lopen barrevoets of maken zelf hun schoenen en rennen over welk terrein ook!
Hieronder is zo'n renner te zien.
Een andere groep runners zijn de vrouwen van de  Rarámuri stam uit Noord Mexico.

navahojongenzw  tarahrun

 Navahojongen                                     Tarahumara runner
          
Naar boven